Cultureel Veenendaal

Het verhaal van Veenendaal staat al enkele weken centraal op onze site. Dit verhaal vertelt aan de hand van zeven thema’s wat Veenendaal typeert. Maandag twee april werd de Koninklijke route, die de koningin 30 april gaat lopen, bekend gemaakt. Op deze route worden de thema’s verder uitgelicht. Het thema deze week is: Cultureel Veenendaal.

Ondernemen. Aanpakken. De handen uit de mouwen en de schouders eronder. Eeuwenlang was dat kenmerkend voor Veenendaal en de Veenendalers. Niet voor niets wordt Veenendaal gekscherend wel eens het Rotterdam aan de Grift genoemd. We gaven al aan dat de laatste decennia van de vorige eeuw vooral werden gedomineerd door de ambitie Veenendaal er na de crisis weer bovenop te helpen. En ook dat in de afgelopen jaren kwaliteitsverbetering centraal stond. Vanaf dat moment kwam er ook volop ruimte en aandacht voor cultuur in Veenendaal.

Cultuurfabriek
Met de ontwikkeling van de plannen voor het Veenendaalse centrum kreeg ook de visie op hoe Veenendaal zich op cultureel gebied moest ontwikkeling steeds meer vorm. Cultuur moest een belangrijkere plaats krijgen in de samenleving. En dan niet elitair en voor een selecte groep maar juist voor iedereen. Inmiddels is dat in het Veenendaalse centrum goed te zien. In het oog springt direct ‘de Cultuurfabriek’, een architectonisch indrukwekkend gebouw. Aan de buitenkant is met kleurige stenen een breimotief gemetseld. Een mooie verwijzing naar het gebouw dat oorspronkelijk op de plek van de Cultuurfabriek stond: de Hollandia wolfabriek. Het gebouw is een combinatie van nieuwbouw en gerestaureerde authentieke elementen. Ook de oude schoorsteenpijp van Hollandia Wol staat op het terrein. De allure van de architectuur doet Veenendaal uitstijgen boven het alledaagse en maakt Veenendalers trots op hun stad. De cultuurfabriek is gevestigd aan het Kees Stipplein, dat zich de komende jaren nog verder gaat ontwikkelen. In 2013 zullen ook de Volksuniversiteit Veenendaal en Muziekschool de Muzen zich er vestigen. De Volksuniversiteit verzorgt het hele jaar door een enorm aantal cursussen, van computer tot culinair, van huis en tuin tot talen, van kunstzinnige vorming tot persoonlijke ontwikkeling. In De Muzen wordt - naast klassieke muziek – lesgegeven in ballet, musical, popmuziek, lichte muziek en wereldmuziek. Bovendien worden er lessen gegeven aan kinderen in het primair en voortgezet onderwijs. Door de verschillende culturele functies te verzamelen rond het Kees Stipplein groeit het plein uit tot het culturele hart van de binnenstad, geschikt als basis voor culturele activiteiten, waarbij alle organisaties gezamenlijk werken aan de programmering op het plein.

Bewoners van de Cultuurfabriek
De Cultuurfabriek is het onderkomen van de bibliotheek, de kunstuitleen, het Viseum en de historische vereniging. In de centrale hal, op de begane grond, is een grand café gevestigd. Voor de bewoners is ‘hun’ cultuurfabriek echter veel meer dan een toevallig gezamenlijk onderkomen. Ze zoeken nadrukkelijk naar synergie in gezamenlijke activiteiten. Ze willen samen meer bieden dan de som der delen. Om met één van de bezoekers te spreken: “De Cultuurfabriek op zaterdag is altijd verrassend.” De Veenendaalse bibliotheek eindigde in oktober 2011 als tweede bij de verkiezing Beste Bibliotheek van Nederland. Bij de verkiezing werden de genomineerde bibliotheken beoordeeld op gebouw en inrichting, aanbod (papieren en digitale collectie), dienstverlening en klantgerichtheid. Eerder al werd de bibliotheek verkozen tot de beste van de provincie Utrecht. De Kunstuitleen Veenendaal heeft een uitgebreide collectie van12.000 kunstwerken: schilderijen, tekeningen, grafische kunst, foto’s en sculpturen. Ieder jaar voegt de kunstuitleen nieuwe werken aan de collectie toe. In Viseum Veenendaal wordt de geschiedenis van Veenendaal in beeld gebracht aan de hand van allerlei voorwerpen en maquettes. Naast de vaste tentoonstelling zijn er twee ruimten voor wisselexposities. De Historische Vereniging Oud Veenendaal houdt zich onder meer bezig met het documenteren van de Veenendaalse geschiedenis in woord en beeld. In het documentatiecentrum in de cultuurfabriek komt een uitgebreid archief met foto’s en documenten. Samen met de bibliotheek, het gemeentearchief en Viseum Veenendaal participeert de historische vereniging in het project Historisch Informatiepunt. In de hal van de Cultuurfabriek kunnen bezoekers kennismaken met het verleden van Veenendaal via applicaties op een zogenoemde multitouchtafel. De tafel heeft een ingebouwd aanraakscherm waarmee bezoekers beelden en teksten razendsnel kunnen vinden en bekijken.

Theater De Lampegiet
Het Veenendaalse theater De Lampegiet bestaat sinds 1988.Kort geleden is het gebouw compleet vernieuwd. De Lampegiet is een middelgroot theater met één zaal met ruim 500 zitplaatsen. Daarnaast beschikt De Lampegiet over een boven- en benedenfoyer, een bar en een restaurant. Ieder jaar presenteert het theater een buitengewoon gevarieerd programma voor werkelijk iedere doelgroep: van cabaret tot opera, van toneel tot dans, van klassiek tot pop, van musical tot zelfs circus.

Muziekfestivals
Ook muziekliefhebbers kunnen hun hart ophalen in Veenendaal. Naast het aanbod in het theater en jongerencentrum Escape zijn er regelmatig muzikale evenementen. Ieder voorjaar is er het Jazz & Bluesfestival met tal van optredens van artiesten en bands op podia in de stad en in de cafés. In het hoofdstuk Jong noemden we al het dance event Fuze Outdoor. Fuze wordt georganiseerd tijdens het Lampegietersfestival dat ieder jaar in september plaatsvindt. Ook de Hollandse Artiesten Parade met bekende Nederlandse artiesten is een vast onderdeel van het festival. Voor liefhebbers van klassieke muziek heeft Veenendaal Klassiek aan de Grift. Dit evenement is jaarlijks goed voor zo’n 1.500 bezoekers. Om klassieke muziek toegankelijk te maken voor een groot publiek is de programmering laagdrempelig. Bijzonder is ook dat professionele musici in een aantal composities een muzikale verbinding maken met lokale muzikanten.

Culturele zaterdagen
Een ander bijzonder muziekevenement is ‘Kerst met Koren’, jaarlijks de traditionele afsluiter van de Culturele Zaterdagen. Deze zaterdagen worden georganiseerd door de Cultuurkoepel Veenendaal, waarin diverse culturele organisaties samenwerken. Door het jaar heen worden in Veenendaal acht Culturele Zaterdagen georganiseerd. De bedoeling ervan is de inwoners en bezoekers van Veenendaal op een laagdrempelige manier kennis te laten maken met de verschillende cultuuruitingen van culturele instellingen. De Culturele Zaterdagen hebben telkens een ander cultureel thema, variërend van literatuur, toneel, muziek en dans tot cultureel erfgoed en beeldende kunst en vorming. De toegang is in de meeste gevallen gratis.

Professionele en amateurkunst
Het culturele seizoen wordt in Veenendaal in september geopend met Veenendaal Artistiek.
Rondom theater De Lampegiet presenteren lokale en regionale culturele amateurverenigingen en
-stichtingen zich aan het publiek. In de kramen worden activiteiten gedemonstreerd en wordt informatie gegeven. (Semi)professionele kunstenaars exposeren en verkopen hun werk. Ook is er ieder jaar een speciaal programma voor de kinderen. In het voorjaar is er het Amateurkunstfestival met een weekend lang optredens van honderden artiesten uit Veenendaal en omgeving. De optredens worden verzorgd in de grote zaal en de foyer van theater De Lampegiet, op het podium in jongerencentrum Escape en in het Atrium in het gemeentehuis. Het festival is voor iedereen gratis te bezoeken. Later in september tonen (semi-) professionele kunstenaars hun werk tijdens de Kunstroute Veenendaal. Het publiek kan dan kennismaken met de werkomgeving, de werkwijze en de ambities van beeldend kunstenaars die in Veenendaal actief zijn. Zij laten een veelheid aan disciplines zien, waaronder schilderijen (acryl, gouaches, olieverf, aquarel, tekeningen), beeldhouwwerk (brons, natuursteen, hout en metaal), keramiek, glas, textiel, etc. En natuurlijk is hun werk ook te koop en/of maken zij werk in opdracht.

Kunst op muren en in etalages
En ook wie gewoon buiten loopt in Veenendaal kan overal en altijd van kunst genieten. Op verschillende plaatsen in de stad staan bijzondere kunstwerken. In het en rond het centrum zijn veel etalages verfraaid met schilderijen van leerlingen uit het voortgezet onderwijs. Bijzonder in het centrum is ook het project ‘Gedichten op muren.’ Dit project is in 2009 gestart met het ophangen van drie gedichten van de Veenendaalse dichter Kees Stip. En er volgen er meer op verschillende panden. Gedichten van verschillende dichters, allen in de categorie light verse. Geïnspireerd op de fameuze zesregelige dierengedichten van Kees Stip worden in het kader van ‘Gedichten op muren’ ook middelbare scholieren uitgedaagd zo’n gedicht te schrijven. Het winnende gedicht krijgt een prachtige plek, ergens op een muur in het centrum van Veenendaal.

Dat Veenendaal bruist op het gebied van kunst en cultuur mag duidelijk zijn. En dan zijn we nog niet eens volledig. Het aanbod is zo breed dat daar geen beginnen aan is. Koren heeft Veenendaal ‘in alle toonaarden’. In het Musicallab van Young Talent Lab krijgen jonge talenten een jaar lang les in zingen, dansen en acteren. Jongerencentrum Escape biedt onder meer cursussen breakdance en workshops ‘Rap-Class’... En dat Veenendaals talent het ver kan schoppen, bewijzen onder meer zanger en tekstschrijver Stef Bos, DJ Jean, Nederlands best verkopende DJ en André Heuvelman, solotrompettist van het Rotterdams Philharmonisch Orkest.

Kees Stip en zijn dierengedichten

Kees Stip was een Nederlands puntdichter, geboren en getogen in Veenendaal. Een puntdicht is een kort en bondig gedicht met een woordspeling of pointe. Kees Stip publiceerde onder veel pseudoniemen, waarvan Trijntje Fop het bekendste was.

Kees Stip werd op 25 augustus 1913 geboren aan de Nieuweweg in – toen nog – Gelders Veenendaal. Later, in 1925, verhuisde het gezin Stip naar de Kerkewijk. Na de lagere school ging Kees Stip naar de HBS in Amersfoort en daarna studeerde hij Klassieke Talen in Utrecht. Vanaf 1951 schreef hij onder het pseudoniem Trijntje Fop dierenversjes voor de Volkskrant. In de loop der jaren schreef hij er vele honderden die werden gepubliceerd in diverse bladen en bundels. Ook schreef hij reclameteksten, was hij tekst- en scenarioschrijver, maakte hij voorlichtingsfilms, werkte hij mee aan het Polygoonjournaal en schreef hij teksten voor Wim Kan. Ook is Kees Stip de schrijver van het ‘Nieuw Veens Volkslied’.
We noemden al het project ‘Gedichten op muren’. Sinds het schooljaar 2009-2010 organiseert een Veenendaalse werkgroep ieder jaar deze wedstrijd voor scholieren. Hieronder een voorbeeld van een dierengedicht van Kees Stip en daarna het winnende gedicht van de eerste editie van de scholierenwedstrijd.

Op een bij
Er was eens een bij te ’s-Gravenhage
die antwoord wist op alle vragen
Toen men hem moeilijk genoeg
‘Wat was was eer was was?’ vroeg
werd hij de winnaar van de quiz
met ‘Eer was was was was was is’.

Op een poes
Een krolse poes te Amsterdam,
dronk zich eenzaam kachellam.
Katsbezopen, heel ver heen,
sliep ze in, nog steeds alleen.
En toen, enkele uren later,
werd ze wakker met een kater.

Stef Bos supporter van Veenendaal

Zanger en tekstschrijver Stef Bos is lid van het Comité van Aanbeveling van de stichting Promotie Veenendaal. Bos, geboren en getogen Veenendaler, won onder meer de Zilveren Harp (1991), twee Edisons (1991 en 2000), en een Gouden Harp voor zijn werk zover (2000).

Stef Bos werd op 12 juli 1961 geboren in Veenendaal. De familie Bos woonde in de Hoofdstraat op nummer 91 en had daar een juwelierszaak. Het gezin woonde achter de winkel, nu nog steeds een juwelier maar met een andere eigenaar. Na de middelbare school volgde Stef Bos in Ede de opleiding pedagogie en agogie aan Felua (tegenwoordig de Christelijke Hogeschool Ede). In 1984 vertrok hij naar Antwerpen. Daar studeerde hij kleinkunst bij Herman Teirlinck. De grote doorbraak van Stef Bos als zanger kwam in 1991 met de single ‘Papa’. Inmiddels is een groot aantal cd’s, dvd’s en boeken van zijn hand verschenen. Tegenwoordig woont Bos in Kaapstad maar bij iedere tournee doet hij Veenendaal aan voor een optreden in De Lampegiet.

TWITTER

> Proclaimer